Projekty polskich architektów:

Centrum Kultury w Bamiyan w Afganistanie
Projekt: Pracownia Architektury Opaliński
Lokalizacja: Bamiyan, Afganistan
arch. Witold Opaliński
arch. Katarzyna Lipska-Opalińska
stud. Szymon Różański

http://www.pa-opalinski.pl/

GENIUS LOCI

Idea utworzenia gmachu Centrum Kultury wśród pól rolniczych, z dala od większego miasta , i to w kraju, który zazwyczaj kojarzony był jako miejsce poważnych konfliktów etnicznych i ciężkich działań wojennych od początku była dla nas wyjątkowo intrygująca. Co kryje w sobie ta daleka kraina, skoro organizacje międzynarodowe występują z tak niestandardową inicjatywą? Zapoznawszy się z udostępnionym materiałem informacyjnym, temat wydał się nam jeszcze bardziej pociągający.

Jaki powinien być budynek, wobec którego postawiono tyle wymagań i który będzie pełnił niezwykle ważną funkcje zarówno dla lokalnej społeczności, jak i całego narodu? Analizując fotografie miejsca przeznaczonego na inwestycję, a zwłaszcza jego otwarcia widokowe na otaczające pasma górskie z Klifem Buddha - biorąc pod uwagę fakt, jakich wydarzeń historycznych były świadkami, można poczuć przede wszystkim ogromny szacunek, ale również onieśmielenie wagą odpowiedzialności. Urzekające piękno krajobrazu the Bamiyan Valley oraz niezwykle bogate tło historyczne i kulturowe tej krainy stanowiły dla nas nieocenione źródło inspiracji oraz bazę dla stworzenia koncepcji obiektu o skromnej, nieskomplikowanej architekturze, która wtopi się w naturalny, nieskażony cywilizacją krajobraz the Bamiyan Valley, będąc jednocześnie nowoczesnym w odbiorze i przyjaznym w użytkowaniu budynkiem.

LOKALIZACJA i KOMPOZYCJA URBANISTYCZNA

Rozważając wszystkie uwarunkowania, na lokalizację budynku wybraliśmy niższy poziom plateau Chawni Hill, z zamiarem wtopienia go w teren w taki sposób, by w żaden sposób nie przesłaniał widoku w stronę Doliny i Klifu, lecz wręcz eksponował i podkreślał go, stanowiąc rodzaj pochyłej platformy widokowej, sprowadzającej oglądających na niższy poziom plateau, na którym zlokalizowaliśmy wejścia do wnętrza Centrum. Wyżej położoną część działki postanowiliśmy przeznaczyć pod atrakcyjnie zakomponowany, wielofunkcyjny publiczny teren parkowy, łączący sie wizualnie z zielenią istniejącą po drugiej stronie biegnącej tędy drogi. Z racji usytuowania od strony wjazdowej, znajdą się tutaj pieszo jezdne ciągi komunikacyjne i miejsca parkingowe. Całość otwiera się widokowo w stronę klifów i pasm górskich.

Wejście główne do budynku znajduje się od strony północno zachodniej. Kierując sie do niego, użytkownicy przeprowadzani są wzdłuż panoramy widokowej. Pracownicy Centrum mogą korzystać z wejść służbowych, ulokowanych na tyłach obiektu, od strony skarpy, która zabezpieczona przed osuwaniem, zostanie obsadzona atrakcyjnymi kompozycjami roślinnymi z zastosowaniem lokalnych gatunków. Ten pochyły ogród będzie stanowił atrakcję widoczną z wnętrza budynku i jego atriów.

FORMA ARCHITEKTONICZNA

Koncepcja siedziby Centrum Kultury Bamyian oparta jest na rzucie wydłużonego prostokąta, który ustawiony jest dłuższym bokiem równolegle do panoramy widokowej the Bamiyan Valley. Linia przekątna jest krawędzią załamania dachu w dwóch płaszczyznach - jedna z nich opada płaszczyzna dachu prostopadle w stronę dłuższego boku, na północny zachód, druga zaś - w kierunku krótszego boku - na północny wschód i stanowi pochylnię komunikacyjno - widokową. Najwyższe, poziome krawędzi bryły budynku leżą na wysokości 9,50 m n.p.p., zaś dwie pochyłe - opadają z 9,50 m do 0. Tym sposobem cały obiekt skierowany jest w stronę otwarcia widokowego stapiając sie z otoczeniem i stając się częściowo fragmentem zagospodarowania terenu. Czerpiąc inspirację z miejscowej tradycji żłobienia w skałach, otwory wejściowe i doświetlające wnętrza (zarówno w ścianach, jak i w dachu) uformowaliśmy na zasadzie nierównomiernie rozmieszczonych szczelin i grot. Największa z nich, otwarta na przestrzał i znów skierowana na dolinę to wejście główne wraz z przestrzenią foyer.

UKŁAD FUNKCJONALNY

Podział bryły budynku linią przekątną znajduje również swoje dobicie w układzie funkcjonalnym. Przez wzgląd na dążenie do maksymalnego uproszczenia komunikacji, również dla osób niepełnosprawnych, zdecydowaliśmy się rozmieścić wszystkie potrzebne pomieszczenia na jednym poziomie. W okolicy wejścia głównego rozlokowaliśmy wszystkie funkcje o charakterze publicznym. Mamy tu bezpośredni dostęp do funkcji związanych z przestrzeniami wystawienniczymi, zaprojektowanymi w taki sposób, żeby ułatwić elastyczne aranżowanie wystaw o dowolnej formie i charakterze. Naturalne światło wpada tu od strony północnej przez otwory ścienne eksponujące widok na the Bamyiam Valley i dachowe, a od południa - pośrednio poprzez zadaszone kameralne atria otwierające się na zieleń skarpy. Atria te można również wykorzystać na cele ekspozycyjne lub rekreacyjne (np. przedłużenie funkcji foyer lub ogródek Tea House'u). W strefie publicznej zaprojektowano również wielofunkcyjną Performance hall na 200 miejsc siedzących, doświetloną oknami skierowanymi w stronę klifów (wyposażone w przesuwne parawany zaciemniające).

Bezpośrednio za przestrzenią wystawienniczą rozpoczyna się strefa półpubliczna, do której można się dostać również przez osobne wejściem. Mamy tu pomieszczenia Research Center wraz biblioteką oraz dostępnym magazynem pozbawionym dostępu światła dziennego. Funkcja szkoleniowa to 4 sale lekcyjne dla 20 os. oraz Workshop studio i Musician performance room - dobrze doświetlone od południa dostępne z nieco poszerzonego korytarza o funkcji rekreacyjnej.

Administracja i sala konferencyjna (z możliwością podziału na dwie mniejsze), to najbardziej prywatna strefa, która została ulokowana na końcu budynku. Również ją wyposażono osobne w wejście służbowe.

ROZWIĄZANIA KONSTRUKCYJNE I MATERIAŁOWE

Konstrukcja: Konstrukcja budynku będzie oparta na układzie słupowo-tarczowym z wykorzystaniem zbrojonego betonu jako materiału nośnego. Strop o racjonalnej szerokości traktu będzie płytą żelbetową rozpartą na belkach stropowych, a ściany zewnętrzne wykonane zostaną z pustaków betonowych łącznej grubości 50 cm z słupami i tarczami żelbetowymi. Ściany wewnętrzne zostaną w większości surowe, częściowo malowane na biało. Planowane jest również zastosowanie gładkich, białych ścian mobilnych (szyny lub blokowane łożyska) do celów wystawienniczych.

Z zewnątrz ściany pionowe zostaną obłożone okładziną glinianą - kolor naturalny, zaś posadzki wyłożone zostaną prefabrykowanymi płytami betonowymi. Przeszklenia planuje się wykonać w systemie tradycyjnej stolarki drewnianej.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl