Realizacje:

Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu
Zdjęcia: Bartosz Senkowski
Projekt: SUSUŁ & STRAMA ARCHITEKCI s.c.
Lokalizacja: Oświęcim
Miejska Biblioteka Publiczna w Oświęcimiu

Lokalizacja/adres: Oświęcim, ul. Nojego i Dąbrowskiego (Zwornik)

Pracownia projektowa: SUSUŁ & STRAMA ARCHITEKCI s.c.

arch. Krzysztof Strama
arch. Marcin Susuł,
arch. Łukasz Wójcik
arch. Anita Łukaszyk-Nagi

Data opracowania: sierpień - grudzień 2007
Data realizacji: 2009-2011

Inwestor: Miasto Oświęcim

Powierzchnia całkowita: 5205 m2
Powierzchnia zabudowy: 1579,6 m2
Kubatura brutto: 25558 m3

Generalny wykonawca: DomBud S.A.
Zagospodarowanie terenu
Parter

Idea

Budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej powstał w oparciu o zwycięską pracę jaką przygotowaliśmy na ogłoszony przez Miasto Oświęcim wraz z krakowskim SARP-em konkurs ogólnopolski. Kiedy zastanawialiśmy się nad odpowiedzią na pytanie jak powinna wyglądać współczesna biblioteka wiedzieliśmy, że powinien być to obiekt otwarty przestronny i na wskroś funkcjonalny na wzór zachodnioeuropejskich bibliotek, niemniej jednak chcieliśmy pójść krok naprzód. Czytelnictwo jak wiadomo nie jest domeną Polaków i należało rozwiązać zagadnienie jak "wyjść z książką" do przeciętnego obywatela. Uznaliśmy, że skoro tak bardzo lubimy spędzać nasz wolny czas w galeriach handlowych, to dlaczego nie spróbować zaprojektować biblioteki jak galerię i nazwać sprawę po imieniu - Galeria Książki. W naszej Bibliotece - Galerii zamiast kupować towary, możemy sami wybrać i wypożyczyć książkę, a przy okazji spędzić miło czas ze znajomymi wykorzystując zaproponowaną funkcję pomocniczą i rekreacyjną. Kawiarnia, sala konferencyjna dla 150 osób z możliwością podziału, czytelnie prasy, czytelnie dla dorosłych czy dzieci oraz w końcu czytelnie i stanowiska internetowe, dostały dodatkowe przestrzenie takie jak sale kinowe (12 i 18 osobowe) służące nie tylko oglądaniu filmów, ale również umożliwiające wspólne oglądanie wydarzeń sportowych, punkt zabaw (małpi gaj) dla dzieci, gdzie rodzice mogą pozostawić swoje pociechy pod opieką wykwalifikowanego pracownika, miejsca dla zabaw wspólnych X-box, Play Station, cymbergaj czy inne gry grupowe itp. Ideę tą choć z początku kontrowersyjną szybko przyswoił przyszły użytkownik w krótkim czasie zostając jej orędownikiem i pomagając nam ją rozwinąć wprowadzając na etapie projektu wykonawczego i realizacji niezbędne z ich punku widzenia korekty.

Dzięki zaufaniu jakie zdobyliśmy u przyszłego użytkownika i inwestora mogliśmy bez większych przeszkód, a co najważniejsze z pełną konsekwencją zrealizować pierwszą (jak nam się wydaje) w Polsce bibliotekę - Galerię Książki.

I tutaj dochodzimy do spraw trudniejszych. Zakładany przez Inwestora budżet w oparciu o dotację unijną i wynikające z niej ograniczenia nie mógł przekroczyć 20.000.000 zł. Od samego początku już od koncepcji konkursowej wiedzieliśmy, że spawa będzie bardzo, ale to bardzo trudna. Budynek przeszło 5000m2 (z parkingiem podziemnym dla 34 samochodów) o wysokim stopniu skomplikowania i trudności, droga dojazdowa klasy D, dwa place o powierzchniach 1200 i 1400 m2, parkingi nadziemne łącznie dla 34 samochodów wraz z drogami dojazdowymi, zieleń otaczająca i niezbędna infrastruktura techniczna wydawał się praktycznie niemożliwy do realizacji. Na szczęście (a w życiu trzeba mieć również trochę szczęścia) pojawiła się w okresie realizacji bardzo ciekawa koniunktura na rynku budowlanym i napływające oferty przetargowe dały nadzieję na realizację, przy jednak bardzo ważnym warunku - dokumentacja nie mogła zawierać niedoróbek umożliwiających żądania ze strony wykonawcy na roboty dodatkowe. I tak też było.

Po dwóch latach wspólnego wysiłku Inwestor - Projektant - Wykonawca, powstał obiekt dziś możemy powiedzieć zrealizowany z bardzo dużą konsekwencją i bez zmian. Zasada ta dotyczyła również jakości i doboru materiałów, które z oczywistych względów nie mogły być niskiej jakości. Mamy nadzieję, że obiekt zda próbę czasu, a nasza idea znajdzie odzwierciedlenie w rzeczywistości i po kilku latach użytkowania będziemy mogli z zadowoleniem powiedzieć, że dobrze wykonaliśmy naszą pracę.

Lokalizacja inwestycji/sąsiedztwo

Budynek zlokalizowany został w lekkim oddaleniu od zbiegu ulic Nojego i Dąbrowskiego w dość nieciekawym otoczeniu obiektów handlowych Lidla, Sawi, stacji paliw, oraz jedenastokondygnacyjnych bloków mieszkalnych. Taka lokalizacja nastręczała uczestnikom konkursu wiele problemów i wymagała podjęcia decyzji o konieczności zaaranżowania zadanego terenu w sposób określający nową jakość, nowy początek dla rozwoju ośrodka centrotwórczego tej części miasta Oświęcim. Dlatego też narzucony w warunkach konkursowych budżet musiał uwzględniać nie tylko zaprojektowanie budynku biblioteki, ale również zorganizowanie sporej przestrzeni miejskiej w formie dróg dojazdowych, placów, ciągów pieszych, infrastruktury, itp. Obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszczał lokalizację planowanej funkcji.

Lokalizacja, oraz otoczenie stawiało duże wymagania i utrudnienia, ale jak to często bywa przy odpowiednim podejściu do problemu otwierała ciekawe możliwości. W naszym przypadku mogliśmy obiekt usytuować w taki sposób, że stał się on elementem "przechodnim" w przestrzeni miejskiej. Mieszkańcy dużej dzielnicy miasta będą niejednokrotnie skracać sobie drogę przechodząc z bloku, np. na plac targowy, czy przystanek autobusowy. Dzięki czemu będą mogli "rzucić okiem" na wystawy organizowane w naszych galeriach i być może coś ich zmusi do zwolnienia i zainteresuje. A to, biorąc pod uwagę naszą ideę, było nam jak najbardziej na rękę.

Projekt zagospodarowania terenu/rzuty obiektu

Jak już wcześniej pisaliśmy zagospodarowanie, a właściwie w tym przypadku urbanistyka była jednym z głównych elementów jaki wpływał na formę oraz funkcję obiektu (a może na odwrót ?). Budynek poprzez swoją lokalizację miał "zmuszać" mieszkańców pobliskiego osiedla do skrócenia sobie drogi przejścia wręcz z zakupami przez jego przestrzenie ogólne w tym wystawowe. Nie bez znaczenia była lokalizacja parkingów, dróg dojazdowych, ciągów pieszych. Dla nas jednak, kiedy temat mieliśmy już nazwany po imieniu, problemy te wydawały się już bardzo proste, a rozwiązania oczywiste.

Ta część miasta zwana jest Zwornikiem i tak też projektowaliśmy nasz obiekt. Miał być on tym elementem łączącym charakter istniejącej zabudowy, a zarazem poprzez to że jest jednym z pierwszych w tym rejonie obiektów centrotwórczych mamy nadzieję, że będzie pewnego rodzaju wyznacznikiem dla przyszłej zabudowy w tym rejonie.
Forma obiektu to w pewnym sensie również wynik Idei. Miała być Galeria Książki i jest. Obiekt w kontekście lokalizacji posiada dwie eksponowane elewacje: główną (południową) zapraszającą do wnętrza poprzez swoje otwarcie od strony podjazdu, nawiązujące do delikatnie otwartej stojącej na półce książki; oraz północną eksponowaną od strony głównej ulicy miejskiej jednak w dość dużym od niej oddaleniu. Na elewacjach tych zastosowano materiały o podwyższonej trwałości czyli ceramikę naturalną wypalaną ze specjalnej mieszanki gliny produkowaną przez włoską firmę Sannini. Na uwagę zasługuje poziomy układ ceramiki nadający jej charakter żaluzji. Obiekt przykryto dachem płaskim o układzie stropodachu odwróconego. Taka forma obiektu w kontekście jego lokalizacji pomiędzy jedenastokondygnacyjnymi budynkami mieszkalnymi, a niską zabudową handlową stanowi element przejściowy i dobrze harmonizuje z otoczeniem.

Obiekt pod względem funkcjonalnym również w dużym stopniu nawiązuje do tradycyjnych układów galeriowych. Na kondygnacji -1 (piwnica) znajduje się garaż dla pracowników, oraz pomieszczenia techniczno, magazynowe. W parterze wejścia od strony południowej (elewacja główna) i północnej prowadzą nas do holu głównego połączonego z holem komunikacyjno-wystawowym ulokowanym na osi obiektu (północ-południe). Podstawową funkcją dla tej przestrzeni jest funkcja wystawowa, oraz komunikacja pozioma. Do przestrzeni tych przylegają sala konferencyjna na 150 osób z możliwością podziału na dwie mniejsze, kawiarnia z czytelnią prasy codziennej, bawialnia dla dzieci, zbiory multimedialne z salkami kinowymi, sale wykładowe, oraz szatnie i toalety ogólnodostępne. W parterze jak i na pozostałych kondygnacjach w specjalnie oddzielonej strefie mieszczą się pomieszczenia dodatkowe obsługi biblioteki. Na kondygnacjach +1, oraz +2 z parteru odbieranych jak antresole widoczne z holi, mieści się taka funkcja jak otwarte sale księgozbiorów dla dorosłych i dzieci, czytelnie dla dorosłych, czytelnie dla dzieci, sale do zajęć grupowych, czytelnie internetowe, miejsca do pracy indywidualnej i grupowej, miejsca gier i rozrywki, oraz przestrzenie wystawowe i relaksu. Przestrzenie te są ze sobą powiązane i skomunikowane dwiema klatkami schodowymi z windami przystosowanymi do obsługi osób niepełnosprawnych. Biblioteka w całości przystosowana jest dla osób niepełnosprawnych, również pod względem księgozbiorów, jak i zbiorów multimedialnych, oraz posiadanego sprzętu. Obiekt przewiduje również w przyszłości możliwość zamontowania systemów elektronicznych, pozwalających na zwrot książek za pomocą specjalnej wrzutni w czasie kiedy obiekt jest zamknięty.

Holl główny wraz z holem komunikacyjnym doświetlone są światłem naturalnym poprzez otwarcia elewacji, oraz świetlik dachowy. Budynek jest zatem bardzo oświetlony i stwarza wrażenie widnego, wypełnionego słońcem, otwartego na czytelnika budynku. Mamy nadzieję, że mieszkańcy docenią jego prostotę i funkcjonalność, a przede wszystkim, że zaproponowana przez nas wraz z zarządcą obiektu idea otwartości i galerii sprawdzi się w praktyce i bez zbędnych tłumaczeń mieszkańcy zrozumieją i skorzystają z zalet tego pomysłu.

Wykończenia

Materiały wykończeniowe zewnętrzne utrzymywane były w stonowanej kolorystyce nawiązującej do otaczającej zabudowy. Większość elewacji z uwagi na ich brak eksponowania wykończona jest w technologii tynków metodą lekką mokrą w kolorze jasnoszarej. Elementy eksponowane zaś wykonano w okładzinie z naturalnej ceramiki, która ma zapewnić jej długowieczność i estetykę starzenia.

Wnętrza utrzymano w kolorystyce jasnej brzozy z okładziny akustycznej Gustafs'a w połączeniu z betonem architektonicznym i szkłem. Ponieważ w naszym rozumieniu architektury o jej jakości stanowi detal, toteż zastosowaliśmy wiele prostych rozwiązań mających na celu poprawę odbioru poszczególnych płaszczyzn. Ściany holu wymurowano z bloczków silikatowych z przesunięciem losowo wybranych elementów, co miało za zadanie nawiązywać do lekko wysuniętych szuflad w powszechnie znanych nam katalogach zbiorów bibliotecznych, antresole i słupy pozostawiono w surowym betonie architektonicznym zestawiając go z malowniczą okładziną akustyczną gustafs,a, czy w końcu na balustrady wybrano jako materiał szkło mające stanowić o odbiorze całości jako wspólną przenikającą się całość.

Niemniej jednak zamiarem naszym przyświecającym nam przy doborze materiałów był fakt, że my mamy stworzyć jedynie tło dla różnokolorowych książek, które wniosą "życie" do prawidłowo rozwiązanych pod względem funkcjonalnym wnętrz. I mamy nadzieję, że to nam się udało.

Kondygnacja I
Kondygnacja II
Kondygnacja III
Przekrój
RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, ronet@ronet.pl