Realizacje:

Centrum Medyczne GeoMedical
Zdjęcia: Wojciech Kryński
Projekt: UCEES
Lokalizacja: Katowice
Szpital GeoMedical

Katowice, ul. Wita Stwosza 41
Autorzy: UCEES
architekci Marek Szpinda (Główny Projektant),
Piotr Uherek, Piotr Czerwiński, Antoni Banaś

Współpraca autorska: Marta Mączka, Michał Woźny, Anna Zgadzaj, Filip Teter, Jakub Nowak, Tomasz Janiec, Michał Przetaczek

Architektura wnętrz: UCEES

Konstrukcja: GSBK Biuro Konstrukcyjne
Jarosław Zdeb, Dorota Szpinda

Instalacje i infrastruktura zewnętrzna: CEGROUP
instalacje i sieci wod.-kan. – Piotr Kurzbauer
instalacje HVAC – Radosław Radziecki
instalacje elektryczne i niskoprądowe - Krzysztof Dębowski
drogi – Dominika Woźniak
Gazy medyczne: Gas Engineering
Jarosław Korczak
Technologia medyczna: Stanisław Niedzielski
Ochronna przeciwdźwiękowa: Pracownia Akustyczna Kozłowski sp. j.
Piotr Z. Kozłowski, Michał Więdłocha, Karolina Chorąży-Ściana

Generalny wykonawca: Erbud S.A. Oddział Kraków

Inwestor: Grupa Deweloperska GEO

Powierzchnia terenu: 22 391,00 m2
Powierzchnia zabudowy: ok 4 022,37 m2 (docelowo 7 527,59 m2)
Powierzchnia użytkowa: ok 8 982,36 m2 (docelowo 16 503,69 m2)
Powierzchnia całkowita: ok 22 924,55 m2 (docelowo 40 763, 36 m2)
Kubatura: 88 429,11 m3 (docelowo 154 088,22 m2)

Projekt konkursowy: 2011(rok)
Projekt: 2011-2016(rok)
Realizacja: 2013-2017(rok)
Koszt inwestycji: ok. 150 000 000 PLN

Zdjęcia: Wojciech Kryński

Opis

Gdy w styczniu 2011 roku zostaliśmy zaproszeni do konkursu, nasza wiedza na temat szpitali pochodziła przede wszystkim z doświadczeń osobistych, pacjenta bądź osoby odwiedzającej…

Postanowiliśmy podejść do tematu bardzo poważnie, z wiarą, że jesteśmy w stanie poradzić sobie z tak skomplikowanym zadaniem, że uda nam się zaprojektować nowoczesny i piękny obiekt. Poszukując wiedzy na temat tego typu budynków, w dość krótkim czasie zorientowaliśmy się, że w naszym kraju praktycznie nie ma nowych szpitali wybudowanych „od zera”, a jeszcze mniej jest takich, które z naszego punktu widzenia stanowić mogą wzór do naśladowania. W większości przypadków „architektura” tych budynków jest tylko „wynikową funkcji obiektu”. Natomiast formalnie świetne założenia modernistyczne dawno mają już swoje lata świetności za sobą. Stąd też w dużej mierze wzorem dla nas były obiekty o tej funkcji realizowane w krajach Europy zachodniej. Chcieliśmy zaprojektować obiekt nowoczesny, adekwatnie do czasów, w jakich przyszło nam tworzyć.

Koncepcja konkursowa w postaci trzech połączonych prostopadłościennych, szklanych brył, którą to udało nam się przekonać Inwestora, w naszej ocenia była prosta a zarazem elegancka – tak wyobrażaliśmy sobie tego typu obiekt.

Po podpisaniu umowy zaczęły się poszukiwania współpracowników, z doświadczeniem w projektowaniu obiektów służby zdrowia. Bardzo potrzebowaliśmy wsparcia ze strony tych, którzy posiadają wiedzę dużo większa od naszej. Zadanie to było dość trudne, stąd też nasze poszukiwania nie ograniczały się do Krakowa, gdzie zlokalizowana jest nasza pracownia. Ostatecznie zdecydowaliśmy się na współpracę w z pracownią CEGROUP z Gliwic w zakresie technologii medycznej z p. Stanisławem Niedzielskim z Wrocławia.

Korzystając z pomocy współpracowników i Inwestora, udało nam się zwiedzić szereg obiektów służby zdrowia, szczególnie szpitali. Oglądaliśmy zarówno istniejące, które lata świetności mają już dawno za sobą, obiekty przebudowywane i te budowane od nowa. Ubrani w białe fartuchy i kapcie zwiedzaliśmy oddziały szpitalne, sale operacyjne i pomieszczenia techniczne. Równolegle trwało regularne przeszukiwanie Internetu oraz wertowanie książek. Przez te lata dodatkowym ciężarem noszonym oprócz torby z laptopem była siatka z książkami…

Zapoznając się z tajnikami i specyfiką, coraz wyraźniej docierało do nas, że budynek musi być „elastyczny” i zapewniać możliwość przemieszczeń elementów w zakresie różnego rodzaju funkcji. Stąd też konstrukcja w układzie płytowo-słupowym, a układ pomieszczeń technicznych, szachtów oraz rozprowadzeń instalacji zdecentralizowany. Mieliśmy na uwadze fakt, że postęp w dziedzinie medycyny jest tak duży, że wymogi w zakresie np. sprzętu mogą się zmienić nawet na etapie samej realizacji budynku, ale także zaraz po jego wybudowaniu.

W efekcie powstał plan na rzucie litery „h”, o sześciu kondygnacjach użytkowych i kondygnacją techniczną, Kształt umożliwiał etapowanie realizacji oraz maksymalnie skracał ciągi dróg komunikacyjnych. Kluczową decyzją było przyjęcie założenia ulokowania obiektu na tzw. „szerokiej stopie”, która umożliwia rozbudowanie rzutu parteru oraz kondygnacji podziemnej. Znalazły się tam najbardziej skomplikowane funkcje obiektu: blok operacyjny, intensywna terapia, centralna sterylizatornia, pomieszczenia związane z zaopatrzeniem szpitala, pomieszczenia diagnostyczne, (rezonans magnetyczny, tomograf komputerowy, aparaty rentgenowskie oraz doprojektowany w końcowej fazie realizacji angiograf).

Na etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę musieliśmy zmierzyć się ze specyficznymi zagadnieniami tej konkretnej lokalizacji, jak: położenie w obrębie terenów górniczych w obszarze objętym płytką eksploatacją górniczą. Dodatkowe wymaganie spowodowało w bezpośrednim sąsiedztwo lotniska „Muchowiec”. Uzyskiwaliśmy szereg tak zwanych „decyzji o odstępstwach” wydawanych przez Śląskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego, Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, czy Urząd Lotnictwa Cywilnego. Podczas wieloletniego procesu, jakim było projektowanie szpitala, przyszło nam się zetknąć z instytucjami miejskimi, które to, co naprawdę miło stwierdzić, wykazywały się bardzo dużym profesjonalizmem oraz ogromną życzliwością.

Aby dać pełen obraz historii powstawania budynku, nie sposób nie wspomnieć, iż pierwotnie w zakresie części medycznej miał się on składać z dwóch części. Etap 1 miało stanowić Centrum Diagnostyczno-Terapeutyczne, w którym miały znaleźć się: poradnie, centrum diagnostyczne i rehabilitacyjne, laboratorium oraz oddział chirurgii 1-go dnia. Dlatego w części tej znalazły się niezbędne dla tych funkcji pomieszczenia: zbiorniki gazów medycznych, zasilanie budynku -podstawowe, rezerwowe oraz awaryjne. Etap 2 miał stanowić obiekt szpitala z blokiem operacyjnym, izbą przyjęć, intensywną terapią, centralną sterylizatornią, apteką szpitalną i cały szeregiem funkcji wymaganych w tego typu obiektach.

Jednakże zmieniająca się sytuacją na rynku usług medycznych wymogła zmiany w zakresie kolejności realizacji - jako pierwszy powstał Etap 2, czyli sam szpital. W ślad za tym musieliśmy bardzo szybko przeprojektować obiekt szpitala w taki sposób, aby przyjął większość z niezbędnych dla jego działania funkcji, które pierwotnie zlokalizowane były w Etapie 1. Jak już się to udało i budowa została rozpoczęta, nastąpiło zatrzymanie prac na okres kilku miesięcy... W tym czasie nastąpiły kolejne zmiany wynikających z sytuacji na rynku - zrezygnowano z centralnej sterylizatorni, przeniesiono i powiększono oddział intensywnej opieki medycznej i wiele, wiele innych. Oczywiście wszystkie to ingerowało w pierwotnie przewidywany układ pomieszczeń. I tu okazało się, że zaplanowana przez nas struktura budynku była w stanie sobie z tym poradzić. „Pojawiające się i znikające okna” dość bezboleśnie mieściły się w wyznaczonych pasach fasady, a układ płytowo-słupowy dopuszczał zarówno zmiany w zakresie lokalizacji ścian, jak i obciążeń na poszczególnych kondygnacjach.
Pierwotnie mieliśmy zaprojektować tylko wnętrza części ogólnodostępnych budynku tj. hol wejściowy, izbę przyjęć oraz poradnie. Ostatecznie skończyło się tym, że projektowane były wnętrza praktycznie każdego pomieszczenia, kolorystyka posadzek i ścian, dobieraliśmy gamę kolorystyczną poszczególnych funkcji i oddziałów. We współpracy z Inwestorem wskazywane były elementy wyposażenia wnętrz nie tylko przestrzeni wspólnych, ale także gabinetów lekarskich, pokoi pielęgniarek, szatni, łazienek itp.

W zakresie wykończenia pomieszczeń szczególną uwagę poświęciliśmy aspektom związanym z utrzymaniem obiektu. Posadzki wszystkich pomieszczeń zostały zaprojektowane z nowoczesnych, trwałych wykładzin. Ściany, poza nielicznymi wyjątkami, zaprojektowano z użyciem okładzin winylowych, umożliwiających wielokrotne mycie. Praktycznie do minimum ograniczyliśmy okładziny z płyt ceramicznych - pozostały wyłącznie na ścianach pomieszczeń sanitarnych , w których do utrzymania czystości stosowane są środki żrące.

Lokalizacja i dostępność komunikacyjna

Budynek szpitala znajduje się w odległości kilkuset metrów od autostrady A4, bezpośrednio przy ulicy Wita Stwosza, pomiędzy istniejącymi obiektami służby zdrowia (Samodzielny Publiczny Szpital kliniczny nr 5 oraz prywatny Szpital” EuroMedic”). Nasz nowy obiekt w tym rejonie dodatkowo podwyższa koncentrację usług medycznych w tej części miasta - obszar ten na stałe kojarzony już będzie z opieką medyczną.

Sąsiedztwo autostrady, układ dróg lokalnych oraz wjazdów z nowo zrealizowanej drogi od strony północnej i zachodniej powoduje, że jest bardzo łatwo dostępny komunikacyjnie.

Układ urbanistyczny

Kontekst stanowią wyłącznie wolnostojące budynki hotelu „Diament” oraz kliniki „EuroMedic”. Obiekty te nie tworzą wyraźnych układów kwartałowych zabudowy. Analogicznie, nieco dalej mamy Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. W zakresie układu urbanistycznego zespołu nie nawiązywano do kierunków wyznaczanych przez istniejące budynki i układ drogowy.

Architektura

Architektura obiektu jest wynikiem poszukiwania formy adekwatnej dla rangi i funkcji budynku. Prostopadłościenne elementy wyprowadzone z rozległego rzutu kondygnacji parteru, tzw. „szerokiej stopy”, typowej dla współczesnych obiektów medycznych, odzwierciedlają funkcję o rygorystycznych wymogach technologicznych. Przejrzyste rozwiązania funkcjonalne widoczne są na fasadach projektowanego budynku.

Układ okien z filarami międzyokiennymi pozwala na swobodną modyfikację rzutów poszczególnych kondygnacji. Pionowe płaszczyzny występujące na elewacjach wschodniej i zachodniej podkreślają bryłę projektowanego obiektu.

Elewacja frontowa przekracza długość 100 metrów. Wymiar ten wyznacza zarówno skalę, jak i główną ideę projektu, którą jest próba rygorystycznego uporządkowania skomplikowanych powiązań funkcjonalno-przestrzennych, tak aby otrzymać powtarzalny i rytmiczny „wzór” elewacji. Rozerwanie mocnych w wyrazie linii elewacyjnych występuje wyłącznie w strefie komunikacji ogólnodostępnej (hole windowe), gdzie następują większe otwarcia w postaci przeszkleń na pełną wysokość. Przeszklenia te mają dać sygnał, że budynek, inaczej niż w miejscach związanych silnie z technologią, ma być otwarty zarówno dla osób będących wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Rozwiązania funkcjonalne

Szczególną uwagę zwrócono na klarowne powiązania funkcjonalne każdego z obiektów oraz ich części.
Najsilniejsze powiązania występują w części medycznej, na kondygnacjach dostępnych z poziomu terenu poszczególnych obiektów oraz w relacji Szpital – Centrum Diagnostyczno-Terapeutyczne, stanowiące obecnie kolejny etap Inwestycji. Stąd też zdecydowano się na odseparowanie od parteru całej strefy zaplecza z dostawą i serwisem przenosząc ją na poziom „-1”. Zagłębienie terenu wykorzystano do zlokalizowania wjazdów do garaży podziemnych, w których znajdują się miejsca postojowe dla samochodów personelu i części pacjentów.

Docelowo na poszczególnych kondygnacjach budynku Szpitala Wielospecjalistycznego znalazły się:
poziom -1: hala garażowa z miejscami postojowymi dla samochodów osobowych, szatnie personelu, pomieszczenia magazynowe, archiwa, pomieszczenia techniczne w tym kotłownia, pomieszczenia ekspedycji „do” i „z” sterylizacji, laboratorium wraz z zapleczem socjalnym, pomieszczenia związane z wydawaniem zwłok, szatnie personelu, pracownia angiografii, ekspedycja materiałów, odpadów oraz cateringu „do” i „z” Szpitala oraz biuro zaopatrzenia;
poziom 0 (parter): funkcjonalnie parter budynku Szpitala składa się z następujących części:
- przestrzeń holu pełniąca również funkcję poczekalni, rejestracja szpitalna, punkt informacji, pomieszczenie rejestracji vip, szatnie, sanitariaty dla pacjentów i personelu,
- izba przyjęć pacjentów do Szpitala, w skład której wchodzą: hol z rejestracją, gabinety lekarskie, pokój zabiegowy, pokoje przyjęć oraz pomieszczenia sanitarne i porządkowe,
- blok operacyjny mieszczący 4 sale operacyjne (pierwotnie planowano 8 sal), w którym znajdują się wszystkie niezbędne pomieszczenia dla personelu i przygotowania pacjenta, sala pooperacyjna, magazyny, pomieszczenie „pro morte”, pomieszczenia mycia i magazynowania blatów;
- odział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z salami 4-o i 3-o łóżkową oraz izolatką, ponadto przewidziano pomieszczenia, jak: magazyny, brudownik, dyżurkę pielęgniarską, pom. i wc dla odwiedzających;
- zespół pomieszczeń diagnostyki-obrazowej w części S2 złożony z: recepcji z poczekalnią, rezonansu magnetycznego, pracowni tomografu komputerowego, pracowni rtg, pracowni mammografii, gabinetu z densytometrem, gabinetu usg. Ponadto znajdują się tu pomieszczenia przygotowania pacjenta do badania, wybudzenia w przypadku badań prowadzonych w znieczuleniu ogólnym, sanitariaty oraz kabiny szatniowe. Dla personelu przewidziano sterownię związaną z badaniami z użyciem rezonansu magnetycznego i tomografu komputerowego, pokój opisowy, pokoje lekarzy oraz sanitariaty itp.
- część administracyjna z sekretariatem, pomieszczeniami biurowymi, socjalnymi, sanitariatami oraz salą konferencyjną (do realizacji w kolejnym etapie – część S3),
piętra 1-5: piętra typowe z oddziałami łóżkowymi z częścią wspólną w skład której wchodzą: zespoły wind dedykowanych dla wszystkich użytkowników w tym, pacjentów i gości (D1 i D2) oraz personelu medycznego, z priorytetem transportu chorego na blok operacyjny (D3 i D4), klatka schodowa oraz sanitariaty dla odwiedzających.
Szczegółowe rozmieszczenie poszczególnych funkcji na poszczególnych piętrach:
piętro 1: część S1 – oddział ortopedii (37 łóżek), część S2 – apteka szpitalna z cytostatornią oraz częścią przeznaczoną dla potrzeb administracji, część S3 – typowy oddział łóżkowy (15 łóżek),
piętro 2: część S1 – oddział gastroenterologii z zakładem endoskopii na 34 łóżka, część S2 – oddział chirurgii ogólnej z 31 łóżkami, część S3 – typowy oddział łóżkowy (15 łóżek),
piętro 3: część S1 – oddział komercyjny (pobyt powyżej 24h) na 29 łóżek, część S2 – oddział chirurgii 1-dnia na 12 łóżek oraz 3 fotele wypoczynkowe, część S3 – typowy oddział łóżkowy (15 łóżek),
piętro 4: część S1 – zunifikowany oddział łóżkowy na 39 łóżek, część S2 – typowy oddział łóżkowy zunifikowany z 31 łóżkami, część S3 – typowy oddział łóżkowy (15 łóżek),
piętro 5: część S1 – oddział położniczy z traktem porodowym i pododdziałem neonatologii na 11 łóżek i 2 łóżka w sali wybudzeniowej oraz 7 łóżeczek dla noworodków w salach intensywnej terapii noworodka (łącznie 20 łóżek i łóżeczek), pomieszczeniu opieki ciągłej i pośredniej oraz pokoju noworodków obserwowanych, oddział zawiera 2 sale porodowe oraz salę cięć cesarskich, część S2 – oddział ginekologii, ginekologii onkologicznej oraz patologii ciąży (31 łóżek), część S3 – typowy oddział łóżkowy (15 łóżek),
piętro tech.: pomieszczenie wentylatorownii zlokalizowane nad „skrzydłem” S1 i oddzielnie dla S2, pomieszczenia obudowane dla potrzeb części central wentylacyjnych oraz przestrzeń wydzielona pod urządzenia wentylacyjne i klimatyzacyjne.

Wnętrza

Główną ideą było stworzenie nowoczesnej i funkcjonalnej przestrzeni, która ma być „ponadczasowa”, czytelna, a przede wszystkim spójna z wyrazem architektonicznym obiektu.

W skomplikowanych obiektach, niezwykle ważna jest czytelność układu komunikacji. Szpital jest niczym maszyna, działa i nie zatrzymuje się. Częstym zjawiskiem obserwowanym w zwiedzanych obiektach byli zagubieni w labiryntach korytarzy ludzie. Towarzyszące pacjentom, odwiedzającym i pracownikom skrajne emocje nie ułatwiają dotarcia do celu. Dlatego postanowiliśmy zwrócić szczególną uwagę na zagadnienie orientacji.

Pomocne okazało się założenie umiejętnego wykorzystania efektu kontrastu kolorystycznego - zestawienie koloru „ niebieskiego morskiego” z białym tłem. Wszystkie istotne dla użytkowników elementy są „w kolorze” widoczne na białym tle są praktycznie niemożliwe do niezauważenia. Dzięki temu, wchodząc do budynku od razu niejako automatycznie kierujemy się w prawidłowe miejsca. Kolorowe cokoły biegnące przez sekwencje pomieszczeń wskazują drogę do celu. Dzięki dużym oznaczeniom graficznym wiemy gdzie jesteśmy, a czytelne tablice wskazują główne kierunki.

Podsumowanie

Projektowanie rozpoczęliśmy na początku 2011 roku. Prace, z niewielkimi przerwami, trwały ponad sześć lat.

W tym czasie Inwestor z podziwu godną konsekwencją pokonywał trudności związane ze zmianami na polu organizacji systemu funkcjonowania służby zdrowia i wytrwał w postanowieniu doprowadzenia do finału realizacji obiektu. Staraliśmy się reagować w miarę elastycznie, wprowadzać niezbędne zmiany zakresu, kształtu a także kolejności realizacji poszczególnych elementów kompleksu.

Pomimo złożonych okoliczności (każdy architekt wie jak trudno wytrwać z pełnym zaangażowaniem w pracy nad projektem, gdy realizacja trwa długo, jest wielokrotnie zawieszana a kształt obiektu podlega zmianom…) wydaje się że, udało się utrzymać spójny wyraz kompleksu w formie i detalu, nawiązujących do tradycji modernizmu tak przecież mocno obecnej w Katowicach.

Zakończenie budowy Szpitala właśnie w 2017 roku jest dla nas szczególnie ważne, zbiegło się z 10-leciem powstania naszej pracowni UCEES. Obiekt ten to nagroda za ogrom pracy, którą wkładamy w naszą pasję, jaką jest projektowanie.

RONET - Zbigniew Filipek Biuro: 32-020 Wieliczka, ul. Zacisze 16, NIP: 677-133-92-83,
Konto bankowe: BANK PEKAO SA 03 1240 1431 1111 0010 2980 4734, tel: 608 835 030,
e-mail: biuro.ronet@wp.pl, poczta@ronet.pl